Steeds meer AD(H)D en depressie bij kinderen en jongeren-verslaving een trigger of gevolg?

Merk jij het ook dat steeds meer kinderen en jongeren last hebben van somberheid? Dat er steeds meer sprake is van onrustig gedrag en emotionele uitbarstingen? Tegelijkertijd lijkt er een toename te ontstaan van verslavingen. Best verontrustend en daarom maak ik graag even tijd om over dit onderwerp te schrijven.

Verslaving aan onder andere troostvoeding, sociale media en gaming beïnvloed belangrijke neurotransmitters als dopamine en endorfine. Dit zijn stoffen in je hersenen die zorgen voor concentratie, motivatie, je stress remmen en weer invloed hebben op andere neurotransmitters. Ze kunnen echter door verschillende factoren overprikkeld raken. Waardoor er een steeds grotere boost nodig is en uiteindelijk resistentie en dus een tekort kan ontstaan. Dit leidt tot mentale problemen en kan ook lijden tot meer stress en lichamelijke klachten. Ook andere factoren kunnen dit nog eens versterken.

ADD, ADHD en depressie epigenetisch

De rol van omgevingsfactoren op de invloed van ons erfelijk materiaal (DNA) is enorm. Inmiddels is er al veel onderzoek gedaan naar de invloed van omgevingsfactoren op ADD, ADHD, depressie en ook diverse autisme spectrum stoornissen. Dit zijn allen epigenetische aandoeningen. Dit betekent dat ze beïnvloed worden door onze omgeving.

Onze genen kunnen anders werken onder invloed van voeding en andere factoren als toxines zoals gifstoffen op bijvoorbeeld onze groenten, weekmakers in plastic. Er is hier sprake van een correcte DNA code alleen een gen gedraagt zich abnormaal. De oorzaak van hiervan zijn omgevingsfactoren. Inmiddels is bekend dat de meeste aandoeningen, zo ook ADD, ADHD en depressie veroorzaakt door meestal meerdere epigenetische factoren. Waaronder voeding, stress, toxines, het missen van bepaalde enzymen en trauma.

Hoe zit het met erfelijkheid en terugkerende problematiek binnen families?

Factoren die het DNA negatief beïnvloeden worden aan een volgende generatie doorgegeven waar de belasting meestal nog een tandje pittiger is. Zo werkt de voeding en andere middelen die een voorgaande generatie heeft binnen gekregen door op de volgende generatie.

Troostvoeding is voeding die ons in eerste instantie een fijn gevoel geeft. Om je goed te voelen en je optimaal te kunnen concentreren zijn deze stofjes erg belangrijk. Zo kunnen we afhankelijk worden van bepaalde voeding en hebben we steeds meer nodig om er beloning uit te halen.

Voor langdurige resultaten bij kinderen, jongeren en volwassenen is het dus van belang deze factoren die een tekort of onbalans veroorzaken aan te pakken. Dat is niet altijd gemakkelijk omdat juist bepaalde voeding ons in eerste instantie een beloning geeft. De reden om er juist meer van te consumeren. Later volgt echter de blues omdat de cellen zich afsluiten voor bepaalde neurotransmitters door een overkil aan stoffen die op neurotransmitters als endorfine lijken. Ze worden wel exorfinen genoemd. En ook de toxische belasting trekt een wissel. Ons neurotransmitter systeem raakt van slag en onze darmflora uit balans. Enkele gevolgen hiervan zijn onrust in het lijf, depressieve gevoelens en verslavingsgedrag om een gebrek aan “feel good” stofjes (zoals dopamine en endorfine) te compenseren.

De kinderen die nu geboren worden zijn genetisch meer belast dan hun ouders als kind. In de eerste helft van de 20e eeuw werd veel minder troostvoeding gegeten. De generatie van nu dertigers en veertigers staat er al een stuk slechter voor… Wist je dat er een link is tussen het voedingspatroon en toxische belasting van ouders voor en na conceptie en voedingskeuze en verslavingsgevoeligheid van hun kinderen?

Het over consumeren van voeding als pizza, kant en klaarmaaltijden, suiker, roomijs en tarweproducten kan de gevoeligheid voor beloningen verminderen en dit beïnvloed de genen van een volgende generatie. Het begint dus bij de ouders en in ieder generatie kunnen bepaalde factoren sterker naar voren komen.

We worden nu overweldigd met op elke hoek een pizza toko, kant en klaarmaaltijden, snoep, snacks en chips, etc. Op ieder middelbare school is zo’n beetje een snoep-en frisdrank automaat te vinden. En het is allemaal goedkoop. Dit voedsel geeft in eerste instantie een kik, een beloning/troost dus. Uiteindelijk werkt het op je humeur en gedrag waardoor het weer tijd wordt voor een nieuwe boost, dit is nu zo verslavend….

Daarnaast is er ook voeding die ogenschijnlijk gezond voor ieder lijkt maar zeker niet altijd is. Hyperactiviteit en depressie wordt eerder uitgelokt bij mensen met een gevoelige darmflora (waaronder het missen van bepaalde enzymen). Voeding als zuivel, soja, E 621(smaakversterker) en gluten kan uiteindelijk hetzelfde effect hebben als de bovengenoemde snacks. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij kinderen/jongeren/volwassenen met AD(H)D en depressie die het meestal minder goed af kunnen breken. In eerst instantie krijgen we een endorfine/dopamine boost, dat geeft ons een prettig gevoel, vandaar ook dat veel deze producten graag worden geconsumeerd en het lastig te doorbreken is. Het beloningssysteem wordt over gestimuleerd waar we vroeg of laat de rekening voor betalen. Je lijf wordt vaak eerst hyper en uiteindelijk put je jezelf uit.

We gaan regelmatig op zoek naar middelen om de boost van beloning te blijven krijgen, dit gebeurt bijvoorbeeld via de voeding. Er zijn echter ook andere mogelijkheden om deze boost te krijgen. Namelijk via andere verslavingen als gaming, internetverslaving, social media verslaving, pornoverslaving, koopverslaving, seksverslaving, geneesmiddelen verslaving (ook paracetamol) en drugsverslaving. Uiteindelijk put dit ons beloningssysteem uit waardoor we ons depressief kunnen gaan voelen of waarvan we juist prikkelbaar worden en ons afreageren naar buiten toe.

Onze snelle consumptiemaatschappij waarin veel dingen “easy to get” zijn, doet ons uiteindelijk de das om… Uiteindelijk is het te veel en bereikt je het punt opgebrand te zijn. Het lichaam reageert niet meer op bepaalde stimuli.

Al met al best verontrustend… Helemaal omdat je een hele duidelijke tendens ziet van meer hyperactiviteit en meer depressie onder kinderen en jongeren. De kinderen en jongeren van nu zijn de volwassenen van de toekomst.

Is medicatie de oplossing?

Als voorbeeld Methylfenidaat (Ritaline) die vaak voorgeschreven wordt bij AD(H)D. In eerste instantie kan dat wel zo lijken. Wat er helaas uiteindelijk gebeurt is dat na eén of twee jaar het middel uitgewerkt is. Bij sommige mensen zelfs al naar een half jaar. Bovendien tast het onze hersencellen aan en wordt ons beloningssysteem nog verder uitgeput. Je zou het kunnen zien als het bestrijden van een symptoom waarbij we de onderliggende oorzaak niet aanpakken. Het maakt ons afhankelijk en uiteindelijk gaat het ten kostte van ons breinvermogen en onze creativiteit. Er kan een soort van vlak gedrag ontstaan. We kunnen uitgeput raken en in een depressie terechtkomen. Er zijn inmiddels verontrustende cijfers over de bijwerkingen bekend.

Kun je wat doen?

Ja natuurlijk! Nummer één is een keus maken om het anders te doen. Dus willen en het voordeel er van in zien. Jij bent verantwoordelijk voor jouw gezondheid en voor een groot deel ook voor dat van je kind (als je die hebt). Het lukt misschien niet in één keer, dan doe je het stap voor stap.

Je gaat over op een gezondere leefstijl. Bewust stilstaan bij wat mogelijk een trigger voor jou of je kind zou kunnen zijn en dit echt willen doorbreken vergt moed en doorzettingsvermogen. En dit is nu juist lastig wanneer je in een vicieuze cirkel vastzit waarin het aanlokkelijk is om voor de snelle kik te gaan. Uiteindelijk wordt je doorzetting beloond. Wellicht al sneller dan je denkt.

Enkele voorbeelden van wat je zelf kunt doen…

Naar buiten gaan, spelen, creatief zijn. De natuur opzoeken geeft ontspanning zonder dat we overprikkeld raken. Lichaamsbeweging als yoga, Tai Chi, zwemmen, wandelen, Brain Gym® oefeningen en Chi Kung brengen op een natuurlijke manier de neurotransmitters meer in balans. Ook kunnen oefeningen als reflexintegratie oefeningen veel doen voor het lichaam. Denk je nu:  “saai”? Dan komt dit wellicht omdat deze sporten je niet direct een snelle kik geven en sommige van deze sporten je bewust maken van wat je in je lijf voelt (dat kan ook best heftig zijn).

Het allermoeilijkste is…de verslavingen afbouwen en er andere dingen voor in de plaats zetten. Met kinderen en met jezelf afspraken maken over computertijden, je zult even gemopper ervaren of wellicht een woede uitbarsting. Zet door en heb vertrouwen dat je hierin als ouder een juiste keuze maakt.

Hoe ga je om met gameverslaving? Allereerst beseffen wat het uiteindelijk met je lijf en psyche kan doen. Dat je er dus niet perse gezelliger op wordt. Aan de ouders de taak om dit op hun kroost over te brengen. Ik voel m al… dat gaat niet makkelijk worden. Vervolgens afbouwen en vervangen door er op uittrekken met vrienden of samen creatieve avontuurlijke bordspelen doen.

Het gamen hoeft er niet helemaal uit maar sterk reduceren waardoor het geen gewoonte wordt en geen verslaving meer is, bijvoorbeeld in het weekend een paar uurtjes. De heftige reactie/geïrriteerdheid die je wellicht ervaart is een afkickreactie. Uiteindelijk zul je merken dat je er veel vrolijker, creatiever en socialer van wordt. Het is wel belangrijk dat een mogelijk endorfine/dopamine tekort die met gamen wordt gecompenseerd opgeheven wordt. Hier kun je hulp bij vragen, zie onder aan dit artikel.

Voor ouders en jongeren die koken; vers koken (het liefs biologisch/toxinevrij), hierin veel groenten verwerken waaronder groene bladgroenten, regelmatig fruit eten, geen pakjes of kant en klaarmaaltijden gebruiken, voedingstriggers mijden en veel water drinken. Het snoep voor tussendoor zou je kunnen vervangen door fruit, dadels, noten of nãkd reepjes. Ook is het van belang om uit te zoeken of jij of je kind mogelijk exorfinen uit zuivel, tarwe, soja en E621 lastig afbreekt. Meestal is hier sprake van bij een endorfine/dopamine tekort.

Naast voeding is er suppletie beschikbaar die de balans in de neurotransmitter huishouding kan ondersteunen en bepaalde enzymen aan kan vullen. Ook zijn er supplementen die kunnen helpen toxines makkelijker af te breken en uit je lichaam te verwijderen. Hierdoor wordt het een stukje makkelijker één en ander te doorbreken en medicatie af te bouwen. Overleg hierover met een Complementair therapeut, Natuurgeneeskundige, kinesioloog , BrainQ therapeut of orthomoleculair therapeut. Voor afbouw medicatie altijd overleg met je arts. Hij of zij kan met hulp van Taperingstrip.nl het juiste afbouwschema toepassen.

Therapieën als BodyTalk, (Edu)kinesiologie en Psych- K kunnen ondersteuning bieden om patronen te doorbreken en het lichaam te ontspannen.


*1 op de 15 jongeren kampt in Nederland met depressieve klachten. https://www.omgaanmetdepressie.nl/over-depressie/depressie-in-cijfers.

Geschreven door: Maria Louise Booisma, Complementair therapeut, Educatief kinesioloog en Certified BodyTalk pratitioner. Indien je enkele recepten wilt die vrij zijn van “triggers” en erg lekker neem dan even contact op. 

Bij het schrijven van dit artikel is eveneens gebruik gemaakt van informatie uit de BrainQ opleiding van Extendo. In 2018 gevolgd door Maria Louise